Ο αυνανισμός είναι αμαρτία ή φυσική πράξη;

Στην Ορθόδοξη Ανατολική Εκκλησία, η σεξουαλικότητα θεωρείται δώρο από τον Θεό, προορισμένο να εκφραστεί μέσα στο πλαίσιο του γάμου ως πράξη αγάπης και δημιουργίας ζωής, σύμφωνα με το Βιβλίο της Γενέσεως. Ο αυνανισμός, γνωστός και ως αυτοϊκανοποίηση ή αυτομόλυνση, αντιμετωπίζεται ως διαστρέβλωση αυτού του δώρου. Οι Άγιοι Πατέρες της Εκκλησίας, βασιζόμενοι στη Γραφή και την Παράδοση, τον χαρακτηρίζουν ως αμαρτία που επηρεάζει σώμα, ψυχή και πνεύμα. Σε αυτό το άρθρο, θα εξετάσουμε τις βασικές διδαχές των Πατέρων σχετικά με το θέμα και τις προτεινόμενες μεθόδους αντιμετώπισης, βασισμένοι σε πατερικές πηγές και εκκλησιαστικές απόψεις.

Τι Λένε οι Άγιοι Πατέρες για τον Αυνανισμό

Οι Πατέρες της Εκκλησίας βλέπουν τον αυνανισμό όχι ως φυσική ή αβλαβή πράξη, αλλά ως μορφή αυτοκαταστροφής και πνευματικής αυτοκτονίας. Σύμφωνα με την Ορθόδοξη θεώρηση, είναι μια πράξη αυτο-κατευθυνόμενη, που δεν μπορεί να εκφράσει αγάπη προς τον άλλο και παραβιάζει την εντολή για αγνότητα και αυτοέλεγχο. Βασίζονται σε βιβλικές περικοπές όπως η προς Ρωμαίους 8:13: «Εάν ζήτε κατά σάρκα, μέλλετε να αποθάνητε· εάν δε διά του Πνεύματος θανατώνετε τας πράξεις του σώματος, θέλετε ζήσει». Αυτή η άποψη υποστηρίζει ότι κάθε σεξουαλική αμαρτία, συμπεριλαμβανομένου του αυνανισμού, αποτελεί κατάχρηση του σώματος, το οποίο είναι ναός του Αγίου Πνεύματος.

Ο Άγιος Νικόδημος ο Αγιορείτης, στο έργο του Πηδάλιον, χαρακτηρίζει τον αυνανισμό ως «παγίδα» από την οποία είναι δύσκολο να απελευθερωθεί κανείς, και τον συνδέει με δαιμονικές επιρροές που ανοίγουν την ψυχή σε φαντασιώσεις και εγωισμό. Αναφέρει ότι, σύμφωνα με άλλους Πατέρες, όσοι εμπλέκονται σε αυτή την πράξη κινδυνεύουν να χάσουν την κληρονομιά της Βασιλείας του Θεού, βασιζόμενος στην Α’ Κορινθίους 6:9-10. Ο Άγιος Ιωάννης ο Νηστευτής τον αποκαλεί «απεχθή αμαρτία ενώπιον του Θεού», παραπέμποντας στην ιστορία του Ωνάν από τη Γένεση 38:10, όπου ο Θεός τιμώρησε τον Ωνάν για παρόμοια πράξη. Θεωρείται ισοδύναμο με πορνεία ή μοιχεία, καθώς προκαλεί απώλεια της παρθενίας της ψυχής και προσφορά «θυσίας» στον διάβολο.

Ο Άγιος Ιωάννης της Κλίμακος, στο έργο του Κλίμαξ, τον περιγράφει ως «θάνατο και απώλεια», μια «μεγάλη παγίδα του διαβόλου» που είναι δύσκολο να αποφύγει κανείς. Άλλοι Πατέρες, όπως ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος και ο Άγιος Συμεών ο Νέος Θεολόγος, τον βλέπουν ως πράξη που μολύνει το σώμα και την ψυχή, οδηγώντας σε εγωκεντρισμό και μακριά από την αγάπη του Θεού. Σε ιστορίες από πατερικά κείμενα, όπως αυτή ενός εφήβου που πέθανε προσωρινά και είδε οράματα Παραδείσου και Κόλασης, η Παναγία τον προειδοποιεί ότι είναι «φοβερή αμαρτία» που απαιτεί εξομολόγηση για να αποφύγει την αιώνια τιμωρία.

Συνολικά, οι Πατέρες τονίζουν ότι ο αυνανισμός δεν είναι απλώς σωματική πράξη, αλλά πνευματικός αγώνας ενάντια στις σαρκικές επιθυμίες, που πολεμούν την ψυχή (Α’ Πέτρου 2:11). Δεν είναι φυσική ανάγκη, αλλά πάθος που προέρχεται από υπερηφάνεια και έλλειψη ταπείνωσης.

Πώς Αντιμετωπίζεται ο Αυνανισμός Σύμφωνα με τους Πατέρες

Η αντιμετώπιση του αυνανισμού απαιτεί πνευματικό αγώνα, βασισμένο στη χάρη του Θεού και όχι μόνο στην ανθρώπινη δύναμη. Οι Πατέρες προτείνουν μια ολιστική προσέγγιση που περιλαμβάνει:

Εξομολόγηση και Πνευματική Καθοδήγηση: Η εξομολόγηση είναι το πρωταρχικό μέσο θεραπείας. Ο Άγιος Ιωάννης ο Νηστευτής ορίζει ποινές όπως αποχή από τη Θεία Κοινωνία για 40 ημέρες για λαϊκούς, με καθημερινές μετάνοιες και νηστεία, ενώ για ιερείς μπορεί να φτάσει σε αργία ενός έτους. Η σχέση με πνευματικό πατέρα βοηθά στην αναγνώριση και καταπολέμηση του πάθους.
Προσευχή και Νηστεία: Ο Άγιος Ιωάννης Κασσιανός, στη Φιλοκαλία, τονίζει ότι η σωματική νηστεία πρέπει να συνοδεύεται από καρδιακή μετάνοια, έντονη προσευχή, μελέτη Γραφών και χειρωνακτική εργασία. Συνιστά φύλαξη της καρδιάς από ακάθαρτες σκέψεις (Ματθαίος 15:19) και ταπείνωση ως κλειδί για τη νίκη. Η προσευχή «Κύριε Ιησού Χριστέ, Υιέ του Θεού, ελέησόν με τον αμαρτωλόν» βοηθά στην ταπείνωση.
Επίκληση Αγίων: Οι Πατέρες προτρέπουν να ζητάμε βοήθεια από αγίους που νίκησαν παρόμοιους πειρασμούς. Η Αγία Δύμφνα απέφυγε την αιμομιξία φεύγοντας, ενώ η Αγία Ιουστίνη προσευχήθηκε: «Κύριε Ιησού Χριστέ, ο Θεός μου, ιδού, οι εχθροί μου εξεσηκώθησαν εναντίον μου… φύλαξε το αρνί Σου, ω αγαθέ Ποιμήν». Επίσης, η εικόνα της Παναγίας «Το Ακένωτο Ποτήρι» χρησιμοποιείται για απελευθέρωση από πάθη.
Πρακτικές Ζωής: Αποφυγή φαντασιώσεων, ενασχόληση με εργασία και αγώνας για αγνότητα. Ο Άγιος Μακάριος της Όπτινα αποδίδει τα πάθη στην υπερηφάνεια και συνιστά αυτοεξέταση. Σε σύγχρονα πλαίσια, ομάδες όπως το Sexaholics Anonymous συνδυάζονται με εκκλησιαστική ζωή.

Οι Πατέρες υπενθυμίζουν ότι η νίκη έρχεται με τη χάρη του Θεού, κάνοντας τον άνθρωπο «πνευματικό άγγελο».

Συμπέρασμα

Οι Άγιοι Πατέρες της Ορθοδοξίας βλέπουν τον αυνανισμό ως σοβαρή αμαρτία που απομακρύνει από τον Θεό, αλλά προσφέρουν ελπίδα μέσω μετανοίας και αγώνα. Δεν είναι καταδίκη, αλλά κάλεσμα για επιστροφή στην αγνότητα. Σε μια εποχή όπου η κοινωνία τον προβάλλει ως φυσικό, η Εκκλησία υπενθυμίζει την κλήση για αγιότητα. Για προσωπική καθοδήγηση, συνιστάται συζήτηση με πνευματικό.